احکام:

خورن چیزهای خبیث

راجع به ميرزای شیرازی رحمة الله علیه نقل می کنند که اطرافیان می­خواستند ایشان دم مرگ حرفی بزنند؛ امّا نمی­توانستند او را وادار به حرف زدن کنند.
هر چه می­گفتند چشم­های ایشان بسته بود، طلبه­ای آمد و گفت الآن ایشان را وادار به سخن گفتن می­کنم و مسأله­ای پرسید؛ اوگفت:
آقا خوردن ته دیگ سوخته چه حکمی دارد؟
آقا چشم هایش را باز کرد و شروع کرد به پاسخ دادن مسأله.... [1]
ما هم امروز به یاد میرزای شیرازی حکم مسأله را توضیح می­دهیم:
باید ببینیم که آیا ته دیگ سوخته جزو خوردنی­های حرام است یا خیر؟
ته دیگ سوخته یا نان سوخته جزو هیچ کدام از خوردنی­های حرام نیست، چون که: نه نجس است و نه از گوشت­های حرام­، نه از اجزای حرام  ِحیوان حلال گوشت است، نه از چیزهایی است که برای بدن ضرر [2] دارد و نه جزو خبائث محسوب می­شود و لذا خوردن آن حرام نیست.[3]
توضیحی در مورد خبیث بودن خوردنی­ها:
خبیث، یعنی پلید و زشت و به چیزهایی می­گویند که طبع متعارف مردم از خوردن آن­ها متنفّر است و حتی گاهی تصوّر خوردنش هم برایشان آزار دهنده است و اگر کسی این کار را بکند می­گویند چه آدم کثیفی.
مانند خوردن آب بینی یا خوردن آب دهان دیگری. این­ها هر چند نجس نیستند و برای بدن ضرر قابل توجهی ندارند؛ ولی چون از خبائث هستند، خوردنشان حرام است.[4] 

سخنرانی:

موضوع: اهمیت خواب در تنظیم قوای روحی و جسمی

وَ هُوَ الذی جَعلَ لکُمُ اللّیلَ لِباساً وَ النّومَ سُباتاً وَ جَعل النّهارَ نُشُوراً.[5]
گاهی اگر دقت کنیم توجه به بسیاری از چیزها در زندگی ما کم اهمیت شده است در صورتی که بعضی از مسائلی که به آنها کم توجهی می­کنیم، می­تواند نقش اساسی و ریشه­ای در رشد ما داشته باشد. مانند خوردنی­ها­، معاشرت­ها و خواب.
غذای انسان اگر پاک نباشد زندگی انسان را به خطر می­اندازد. دوستی و رفاقت با افراد ناسالم حیات مادی و معنوی انسان را به تباهی می­کشد و خواب نامنظم و بدون حساب و کتاب، سلامت جسم و روح افراد را تهدید می­کند.
نجاشی کسی است که شاعر امیر مومنان علی علیه السلام است و از کسانی است که نماز جماعتش ترک نمی­شود و جزو دوستان امام علیه السلام است؛ ولی همین آقا در اثر وسوسه رفیقش در ماه مبارک رمضان مشروب می­خورد و روزه­اش را با حرام افطار می­کند و شلاق می­خورد و پس از بی آبرویی وارد دستگاه معاویه می­شود.
یکی از چیزهایی که معمولاً ماها کم تر نسبت به آن حساسیت نشان می­دهیم مسأله خوابیدن و وقت خوابیدن است.
امروزه روان شناسی خواب یکی از شاخه­های علم روان شناسی است و بیماری های مربوط به خواب از شایع­ترین بیماری­ها­ست.
به طور طبیعی یک سوم عمر ما در روز صرف خواب می­شود و چاره­ای هم جز آن نیست چرا که بدن به طور معمول به خصوص بدن جوان­تر­ها به روزی 7 إلی 8 ساعت استراحت و خواب نیاز دارد.
اگر یک انسان 51 ساله را در نظر بگیریم 17 سال از عمرش را به طور طبیعی در خواب است.[6]
افرادی که از خواب کافی محروم هستند دچار افسردگی و کم شدن ضریب هوشی می­شوند و فعالیت­های روزانه زندگی آنها در معرض اختلال قرار می­گیرد و حالت چهره آن­ها نیز تغییر می­کند.
خواب بهترین وسیله برای آرامش اعصاب است و قطع خواب برای مدت طولانی گاهی موجب مرگ می­شود و حتی شنیده شده یکی از روش های شکنجه قطع برنامه خواب است.
اما اکثر مشکلاتی که خانواده­ها و حتی متدیّنین با آن مواجه هستند، دیر خوابیدن در شب هاست که گاهی موجب قضا شدن نماز می­شود. دیر خوابیدن نه تنها نظم بدن را به هم می­ریزد؛ بلکه زندگی روزانه انسان را دچار آسیب می­کند، چون اگر کسی که دیر خوابیده، فردا صبح بخواهد سر کار حاضر شود یا هنوز با کمبود خواب مواجه است که خوب نیست و اگر هم بخواهد به استراحت ادامه دهد، کم کم دچار افسردگی، کسالت و تنبلی، تغییر چهره و از همه مهم تر مرتکب ترک وظایف واجب یا ضروری روزانه می­شود.
در اسلام توصیه شده که انسان اول شب بخوابد، دیر خوابیدن خون را مسموم می­کند و از نظر پزشکی هم ثابت شده که اول شب (­بعد از نماز عشا) اوج ترشح هورمون سوماتوتروپ یا هورمون رشد است و بازسازی بدن در آن ساعات بهتر انجام می­شود.
از سوی دیگر باید از خواب بعد از طلوع آفتاب یا بین الطلوعین و قبل از غروب پرهیز شود، چرا که این دو زمان اوج ترشح کاتکولامین هاست، مثل آدرنالین و نورآدرنالین؛ لذا سکته های منجر به مرگ عمدتاً در این زمان اتفاق می­افتد.
اگر بخواهیم عبادت خدا را با کسالت و سختی انجام ندهیم و یا خدای نکرده با سختی از خواب بیدار نشویم باید شب­ها را زودتر بخوابیم که برای نماز صبح خواب نمانیم.
شخصی خدمت امام صادق علیه السلام رسید و چون سفری در پیش داشت، تقاضا کرد که حضرت برایش استخاره کند. استخاره خوب نیامد ولی او توجه نکرد و به سفر رفت و اتفاقاً تجارت خوبی هم داشت. وقتی برگشت خدمت حضرت رسید و گفت: با وجود اینکه استخاره بد آمده بود سفر خوبی داشتم و خوش گذشت. حضرت او را متوجه یکی از روزهای سفر کردند که پس از طی مسافت خسته شده بود و به خواب رفته بود و نماز صبحش قضا شده بود، ایشان فرمودند: اگر دنیا و آنچه در آن است به تو بدهند دیگر جای آن نمازی که از دست رفته را نخواهد گرفت.
لذا باید دقت کنیم که طبق فرمایش قرآن کریم :
وَ هُوَ الذی جَعلَ لکُمُ اللّیلَ لِباساً وَ النّومَ سُباتاً وَ جَعل النّهارَ نُشُوراً.[7]
خداوند شب را پوشش قرار داد و خواب را سُبات یعنی برای قطع عمل[8] و روز را برای جنب و جوش و حرکت.
عرب به روز شنبه می­گوید: یوم السّبت، چون قبل از اسلام یهود این روز را تعطیل می­کرده است. ما باید وقت خواب، به خصوص اول شب کارها را تعطیل کنیم مگر مریض داشته باشیم یا مسافر و به ناچار در راه باشیم و مانند آن و إلا امت پیامبر نباید تا آخر شب بیدار بمانند و به طور کل خواب را نباید وقتش را با فعالیت جابجا کرد، وقت تلاش از اول صبح است، همانطور که وقت خوابیدن اول شب است.