| احکام شرعی كارهایی كه باید برای آن وضو گرفت 1- نماز به جز نماز میت که بدون طهارت نیز صحیح است. 2- سجده و تشهد فراموش شده 3- سجده سهو توجه: كسی كه قرآن تلاوت میكند، هنگامی كه به آیه سجدهدار* رسید لازم نیست وضو داشته باشد یا رو به قبله شود.[1] 4- طواف واجب 5- لمس كردن و مس قرآن با پوست و سایر قسمتهای بدن [2] توجه: تماس موی بدن انسان با خط قرآن، بدون وضو اشكال ندارد. سیستانی و مكارم: مسّ موی بلند و مویی که تابع پوست بدن نیست با آیات قرآن اشکال ندارد (و در صورتی كه پوست كوتاه و تابع بدن محسوب شود اشكال دارد.) 6- نذر مسّ قرآن[3] 7- تطهیر (آب كشیدن) قرآن[4] 8- مس اسمای جلاله[5] 9- مسّ اسمای انبیا و ائمه علیهم السلام و حضرت زهرا سلام الله علیها[6] 10- وضوی نذری[7]
معارف اسلامی بسم الله الرحمن الرحیم موضوع: دین چه مسوولیتی را نسبت به انسانها بر عهده گرفته است؟ دین چه ثمراتی برای زندگی انسان دارد؟ دینداری واقعی کدام است؟ تعهّدات دین نسبت به بشر را میتوان در دو عبارت خلاصه کرد و آن عبارت است از: الف: تعیین و توجه دادن به هدف صحیح در زندگی. (عبودیت و بندگی خدا) ب: شناساندن راه صحیح برای رسیدن به هدف. (عقاید ، احکام و اخلاق اسلامی) به عبارتی: تعلیم عقاید و احکام اسلامی و ارائه اخلاق[8]ِصحیح که حرکت طبق آن تعالیم همان قدم گذاشتن در راه مستقیم الهی برای رسیدن به مقام بندگی خدا است. و در نتیجه این حرکت: 1- کار و تلاش انسان ارزش پیدا میکند و مورد قبول واقع میشود. 2- ایمان تقویت میشود و ابعاد مختلف وجودی انسان رشد میکند. 3- استعدادها و نعمتها به بهترین نحو بکار گرفته میشود و هدر نمیرود. 4- گوهر عمر ضایع نمیشود و انسان عمرش برکت پیدا میکند. 5- انسان به آرامش میرسد و دنیا و آخرت او و جامعه اطرافش اصلاح و آباد میشود. نحوه شناختن هدف و راه دین: 1- قرآن 2- عترت چگونگی بهرهمندی از قرآن و عترت: با ابزار علم و تقوا (عقل)[9] به دو گونه: الف: تخصصی: آموختن علوم دینی و پیمودن مسیر متداول اجتهاد برای فهم صحیح قرآن و روایات و شناخت عقاید صحیح و دستورات و تکالیف الهی و... با استفاده از منابع دینی. عمومی: برنامه مطالعاتی: مطالعه ترجمهای دقیق و عالمانه از قرآن[10]و منطبق کردن عقاید، اخلاق و رفتار فردی و اجتماعی با عقاید و اخلاق قرآنی و همچنین در مواقع مواجهه با شبهات و تفکرات انحرافی، مطالعه کتب عقاید و آموزش دین که توسط عالمترین کارشناسان علوم دینی تألیف شده و یا زیر نظر و مورد توجه آنان واقع شده باشد. مطالعه رساله توضیح المسائل و کتاب های فتوایی و استفتائات عالمترین فقیه زمان برای حرکت عملی مطابق با رهنمودهای قرآن و عترت در جهت رسیدن به هدف. مطالعه روایات اخلاقی اهل بیت علیهم السلام با راهنمایی کارشناسان دینی که در فهم مسائل و فضائل اخلاقی خبره هستند. برنامه زنده و حضوری: ارتباط با عالمان و کارشناسان علوم دینی به منظور مشاوره، پاسخیابی پرسشهای دینی و رفع شبهات اعتقادی و رفتارهای انحرافی و به طور کلّی جلوگیری از کجرویهای علمی و عملی. راهکارهای اساسی برای موفقیت و ادامه حرکت در صراط مستقیم: 1- عبودیت: خود تصمیم گرفتن و قدم برداشتن در این راه موجب تقویت ایمان و موفقیتهای بعدی است. 2- دعا، کمک خواستن و استعانت از درگاه الهی: که میتواند رنگ، نوع و سرعت حرکت در راه بندگی را تغییر دهد.[11] 3- توسل و ارتباط با اهل بیت علیهم السلام: به عبارتی توجه قلبی، اعتقاد به مقام و منزلت و جایگاه اهل بیت علیهم السلام و در نهایت عمل به فرمایشات ایشان از موثرترین راههای جلب رضایت الهی و استجابت دعای انسان است). 4- ارتباط با عالمان و کارشناسان دینی و حضور در مجالس موعظه و معارف دینی: که یکی از نمونههای مفید و کارآمد آن گسترش کمّی و کیفیِ هیأتهای مذهبی با نظارت و راهنمایی و حضور عالمان و کارشناسان دینی است که این دسترسی و ارتباط را برای عموم آسان میکند. نیازهای ضروری برای اجرای دین در جامعه: 1- رهبری الهی 2- اطاعت از رهبری، که خود از مصادیق آشکار بندگی خداست. 3- ایجاد زمینه مناسب برای حرکت عملی همه افراد جامعه در مسیر تقوا و عمل صالح. 4- استفاده درست از سرمایهها و استعدادهای علمی و عملی، اعم از دانشگاهی و حوزوی. 5- بکارگیری شیوهها و روشهای علمی و کارآمد برای پیشرفت مادی و معنوی و دفع و رفع مشکلات مختلف فردی، اجتماعی، اقتصادی و ....
[۱] توضیح المسائل ده مرجع، م 1097. [۲] - تماس با نوشتههای قرآنی برجسته یا گود: دست زدن به نوشتههای برجسته یا گود، مانند سنگ قبر؛ خطهای غیر متعارف، مانند خط کوفی، نوشتههای برعکس؛ کلمات قرآنی نیکو مانند: مؤمن، صبر (به قصد قرآن) و یا کلمات ناپسند، مانند: ابلیس و شیطان و همین طور حروف ناخوانا مانند الف در قالوا؛ فرقی با سایر عبارتهای قرآنی ندارند و دست زدن به همه این موارد اشکال دارد. [۳]اگر انسان نذر کرده باشد جایی از بدن خود را به خط قرآن برساند؛ (مثلاً نذر کرده از روی احترام خطّ قرآن را ببوسد) وضو برایش واجب است. توضیح المسائل ده مرجع، م 316. [۵]برای آب کشیدن قرآنی که نجس شده یا بیرون آوردن آن از مستراح و مانند آن، در صورتی که مجبور باشد دست یا جای دیگر بدن خود را به خط قرآن برساند باید وضو بگیرد، ولی چنانچه معطّل شدن به مقدار وضو، بی احترامی به قرآن باشد باید بدون اینکه وضو بگیرد، قرآن را از مستراح و مانند آن بیرون آورد، یا اگر نجس شده آب بکشد، و تا ممکن است از دست گذاشتن به خط قرآن خودداری کند. وضیح المسائل، ده مرجع، م316. * سیستانی و مكارم: بنابر احتیاط واجب. [۶]مسّ اسمای باری تعالی به هر زبان و كیفیتی كه نوشته شده باشد،* بدون وضو جایز نیست. فاضل: كسی كه وضو ندارد، بهتر است اسمای باری تعالی را به هر زبان و كیفیتی كه نوشته شده باشد، مسّ نكند. توضیح المسائل ده مرجع، م 319؛ امام، استفتائات، ج1، وضو، ص 47، س 79؛ خامنهای، أجوبه الاستفتائات، س 157 و س 164. [۷]كسی كه وضو ندارد، تماس بدنش با اسامی انبیا و ائمه ع و حضرت زهرا س ، بنابر احتیاط واجب حرام است.سیستانی و فاضل: بهتر آن است که اسم مبارک پیغمبر ص و امام ع و حضرت زهرا س را هم مس ننماید. ( البته اگر هتك حرمت و بیاحترامی باشد جایز نیست.) مکارم و سبحانی: اگر هتک حرمت و بیاحترامی باشد حرام است. توضیح المسائل ده مرجع، م 319؛ خامنهای، أجوبه الاستفتائات، س 164. [۷]یكی از مواردی که باید برای آن وضو گرفت جایی است كه انسان نذر یا عهد کرده و یا قسم خورده باشد که وضو بگیرد. توضیح المسائل ده مرجع، م 316. [۸] - استاد مطهری می نویسد : دین باعث به وجود آمدن اخلاق و تکالیف اخلاقی می گردد . [۹] - در جلسات قبل شناختیم که عقل از نظر روایات همان چیزی است که انسان را به سوی بندگی خدا حرکت میدهد و به اعمال شایسته فرا میخواند. [۱۱] - برای فارسی زبانان و کسانی که با زبان و لغت عرب آشنایی کاملی ندارند. [۱۲] - ایاک نعبد و ایاک نستعین.
|